In maart, april en mei 2025 trokken de educatief medewerkers van Liberas opnieuw naar scholen in Vlaanderen, voorzien van archiefdozen, porseleinkaarten en een flinke portie sportieve creativiteit. De aanleiding? Erfgoeddag 2025, en de daaraan gekoppelde Erfgoedweek, met als thema Game On. Dit sportieve thema vormde het perfecte uitgangspunt voor een nieuwe editie van de populaire erfgoedklasbakken.

Sinds 2022 zet FARO (het steunpunt voor cultureel erfgoed) sterk in op erfgoedklasbakken: workshops in lagere scholen die kinderen laten kennismaken met erfgoed op een toegankelijke en speelse manier. We grepen terug naar de porseleinkaarten, maar zochten er enkele uit met sportieve thematiek. Waar in 2023 nog dieren centraal stonden, ging het er dit keer sportief aan toe. Liberas ontwikkelde speciaal voor deze editie een nieuwe versie van hun workshop, getiteld ‘Sportieve sporen op porseleinkaarten’. Deze erfgoedklasbak combineerde een introductie in de werking van archieven met een creatieve opdracht waarbij leerlingen zelf aan de slag gingen met porseleinkaarten rond het thema sport.

Archief? Wablief?

De workshop begon telkens met een korte, interactieve les over wat een archief eigenlijk is. Wat wordt er allemaal bewaard, waarom, en hoe? Voor veel kinderen bleek dit een compleet nieuwe wereld. Aan de hand van tastbare voorbeelden – zoals een krant uit 1894, diskettes, cassettes en oude schoolschriftjes – kregen ze een blik op het verleden én op hoe archieven werken.

De leerlingen werden ook uitgedaagd om na te denken over wat zij zelf belangrijk genoeg vinden om te bewaren voor de toekomst. Hun ideeën, variërend van “mijn voetbalschoenen” tot “mijn knuffelolifantje, omdat het mijn lievelingsknuffel is”, schreven ze op een kaartje en stopten ze in hun eigen klasarchiefdoos – een eerste stap richting erfgoedzorg.

Porseleinkaarten in sportmodus

Het creatieve hart van de erfgoedklasbak draaide rond de unieke porseleinkaarten uit de collectie van Liberas. Deze kaartjes – verzorgd drukwerk uit de 19de eeuw – werden gebruikt door handelaars en verenigingen om zichzelf te presenteren. In het archief van Liberas bevinden zich zo’n 6.000 van deze bijzondere kaartjes, vaak rijk geïllustreerd en thematisch versierd.

Dit jaar werden – in het teken van het Erfgoeddag thema game on – enkele porseleinkaarten belicht met sportieve sporen. Na een korte uitleg over de geschiedenis van porseleinkaarten kregen de leerlingen de opdracht: ontwerp je eigen porseleinkaart om zo reclame te maken voor iets wat je leuk vindt. Met een stevig A5-blad, knipprenten uit historische porseleinkaarten, stiften, lijm en veel fantasie ontwierpen de leerlingen hun eigen porseleinkaart. Wie wou, mocht zijn of haar kaartje voorstellen aan de klas. De resultaten waren origineel én verrassend – van “maak je vuil pretpark”, “magische toverschool” tot “pistolets schieten”. Uiteraard werden ook deze kaartjes zorgvuldig opgeborgen in de klasarchiefdoos.

Positieve reacties

Zowel leerkrachten als leerlingen reageerden enthousiast. De combinatie van erfgoededucatie en creativiteit werd als bijzonder waardevol ervaren. Enkele leerkrachten lieten ook weten dat ze op basis van de inleidende workshop “Archeif, wablief?!?” graag onze archiefdepots op het Kramersplein wensten te bezoeken “we zijn benieuwd naar hoe zo’n archief er eigenlijk uitziet”. Uiteraard zijn deze leerkrachten en hun leerlingen meer dan welkom.

Praktisch

Heb je zin om met je leerlingen in de klas al knutselend erfgoed te ontdekken? Of wil je met je klas ter plaatse in Liberas een rondleiding en creatieve workshop volgen? Contacteer ons gerust voor meer informatie via educatie@liberas.eu.

Liberas biedt de workshops het hele schooljaar door aan. De workshop ‘Sportieve porseleinkaarten’ duurt ongeveer twee uur (een voor- of namiddag) en richt zich op leerlingen van de tweede en derde graad van het lager onderwijs.

Interesse of vragen? Stuur een mailtje naar educatie@liberas.eu.