De Pacificatie herdacht: herinneringscultuur, politiek en selectief verleden (1876–1976)

De Pacificatie van Gent van 1576 geldt als een symbool van verzoening, verdraagzaamheid en samenwerking in een periode van diepe politieke en religieuze conflicten. Toch leert de geschiedenis van haar herdenkingen dat dit verleden nooit neutraal wordt herinnerd. Zowel in 1876 als in 1976 werd de Pacificatie niet alleen herdacht, maar ook actief ingezet als politiek en ideologisch instrument, aangepast aan de noden en overtuigingen van de eigen tijd.

Deze lezing richt zich niet zozeer op het verdrag van 1576 zelf, maar op de manier waarop het drie en vier eeuwen later werd geïnterpreteerd, gevierd en gemobiliseerd. In 1876 gebruiken liberale en Vlaamsgezinde elites de Pacificatie om hun strijd voor secularisering, gewetensvrijheid en Vlaamse identiteit te legitimeren, vaak in expliciete tegenstelling tot de katholieke zuil. In 1976 krijgt de herdenking een andere invulling, met een sterke nadruk op academische reflectie en de culturele en taalkundige verbondenheid tussen Vlaanderen en Nederland. Hierbij wordt opnieuw selectief omgegaan met het verleden.

Op basis van de in Liberas bewaarde  archieven van onder andere de vzw Pacifikatie van Gent, het Willemsfondsarchief en de uitgebreide krantencollectie, toont deze lezing hoe herinneringscultuur werkt. De herdenkingen kunnen naast elkaar worden geplaatst. Ze laten zo zien hoe historische gebeurtenissen betekenis krijgen in het heden, en hoe de Pacificatie van Gent telkens wordt herschreven als spiegel van eigentijdse politieke ambities.

U bent van harte welkom bij Liberas (Kramersplein 23, 9000 Gent) op zondag 25 oktober 2026. De lezing start om 10u30 en zal ongeveer een uur duren (tot ca 11u30). Daarna is er nog tijd voor vragen en om een glaasje te drinken. Deelname is gratis, maar wij vragen om uw aanwezigheid te bevestigen via inschrijven@liberas.eu.